Gezond ontwerpen: op naar de volgende stap

Waarom zet de provincie zo in op Gezond Ontwerpen?

" Eigenlijk omdat het heel logisch is. De omgeving waarin je opgroeit, woont en werkt, heeft grote invloed op je gezondheid. In een gezonde wijk is ruimte om elkaar te ontmoeten, te bewegen en te ontspannen. In veel wijken in Zuid-Holland ontbreekt dat. Bovendien is Zuid-Holland de ongezondste provincie van Nederland. Dat vraagt om een andere aanpak.

Samen met ontwerpbureau PosadMaxwan hebben we daarom de methode Gezond Ontwerpen ontwikkeld."

Wat maakt deze aanpak anders?

"Gezond Ontwerpen begint bij wat blijvende waarde heeft voor de gezondheid van mensen: groen, water en sociale verbindingen. Vanuit die basis bepalen we waar woningen, voorzieningen en andere ontwikkelingen het beste passen. Zo ontstaat een leefomgeving die niet alleen gezond is, maar ook toekomstbestendig en inclusief.

Die manier van kijken vraagt ook om een ander proces. Vanaf het begin moeten verschillende disciplines samenwerken. Wonen, mobiliteit en openbare ruimte kun je niet los zien van zorg, welzijn en participatie. Toch werken die beleidsterreinen in de praktijk nog vaak naast elkaar.

Gezondheid verbindt die verschillende opgaven. Het is geen extra thema dat erbij komt, maar juist de basis. Als je eenmaal zo kijkt, is het lastig om het nog anders te zien."

Hoe ervaren gemeenten deze aanpak?

"Met veel enthousiasme. Gemeenten hebben te maken met grote en complexe opgaven. Gezond Ontwerpen helpt om die al aan de voorkant met elkaar te verbinden.

We merken dat gemeenten gezondheid niet langer zien als een extra opgave of een vinkje op de lijst. Het wordt een manier om integraal naar een gebied te kijken. Daardoor stel je samen andere prioriteiten en maak je keuzes die het gebied als geheel sterker maken."

Hoe krijgt dat enthousiasme een vervolg in de uitvoering?

"Elke gemeente geeft daar op zijn eigen manier invulling aan. In Ridderveld, in Alphen aan den Rijn, is Gezond Ontwerpen inmiddels het uitgangspunt voor de gebiedsvisie. Ook in de andere gemeenten laten de ontwerpen zien dat er ruimte is om op een gezonde manier woningen toe te voegen.

De volgende stap is om die gezonde raamwerken daadwerkelijk uit te voeren. Dat blijkt soms nog best ingewikkeld. De aanpak voelt logisch, maar past niet altijd binnen bestaande werkwijzen, financiering of verantwoordelijkheden. Dat is ook niet vreemd: we kiezen bewust voor een andere aanpak om tot andere resultaten te komen. Daar werken we komende tijd verder aan."

Welke rol speelt de provincie?

Wij inspireren, delen kennis en brengen partijen met elkaar in contact, zodat zij van elkaar kunnen leren en we samen stappen kunnen zetten om Gezond ontwerpen verder te ontwikkelen. Daarnaast werken we met een gezamenlijke ontwikkelagenda, die inzicht geeft in de acties die nodig zijn om deze ontwikkeling verder te brengen.

Een van de vervolgstappen is het ontwerpen van een deelgebied volgens het gezonde raamwerk van PosadMaxwan in Alphen Ridderveld. Dit doen we met de methode Ontwerpen voor ontmoeten van architectenbureau Zijdekwartier Architecten. Zo krijgen we inzicht in de uitwerking van het raamwerk op gebouwniveau.

Een andere ontwikkeling is het financieel doorrekenen van Gezond ontwerpen, samen met de Rebel Group. Daarbij vergelijken we Gezond ontwerpen met traditioneel ontwerpen. De uitkomsten worden binnenkort verwacht. Deze laten zien dat Gezond ontwerpen geen financieel onhaalbaar droombeeld is, maar juist een financieel aantrekkelijke methode.

Op 7 juli gingen we tijdens de succesvolle Inspiratiedag Gezonde Leefomgeving in het provinciehuis met gemeenten in gesprek over hun projecten en de ervaringen met Gezond ontwerpen. Die uitwisseling krijgt een vervolg op 11 februari 2027, tijdens het Festival Gezond Verstand in CORPUS in Leiden. Dan gaan we opnieuw in gesprek met professionals uit het fysieke en sociale domein, delen we kennis, inspireren we elkaar en werken we samen aan de volgende fase van Gezond ontwerpen.

Meer lezen over Gezond Ontwerpen? Bekijk het stappenplan.